Program finansowany ze środków województwa kujawsko-pomorskiego

Badanie przesiewowe

Aortę można uwidocznić w badaniu ultrasonograficznych u 99% osób poddanych temu badaniu. Nie uwidocznienie spowodowane jest zwykle otyłością badanego lub nadmiarem gazów jelitowych. Wykazano, że badanie ultrasonograficzne jest powtarzalnym i dokładnym w porównaniu z tomografią komputerową. Dla rozpoznania tętniaka aorty brzusznej za pomocą ultrasonografii czułość wynosi 95%, a specyficzność bliska jest 100%.


Częstość występowania tętniaka aorty brzusznej wśród mężczyzn rośnie z wiekiem, od 1,2% w wieku 50-59 lat do 12,4% w wieku 80-89 lat. Wskaźnik ten dla mężczyzn w wieku 65 lat wynosi od 4%. Toteż można założyć, że u 96% mężczyzn średnica aorty będzie prawidłowa (poniżej 3 cm), więc ta grupa osób będzie zwolniona z dalszego udziału w programie i dalsze wizyty nie będą im proponowane. Natomiast grupie badanych ze średnicą aorty powyżej 3 cm zostanie udzielona porada lekarska wraz z informacją o konieczności dalszych wizyt kontrolnych w Poradni Chirurgii Naczyniowej Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. doktora Jana Biziela w Bydgoszczy. Wszyscy uczestnicy badania otrzymają wynik badania ultrasonograficznego.


Pacjent przed wykonanym badaniem ultrasonograficznym poproszony zostanie o pisemne wyrażenie zgody na badanie i przetwarzanie danych osobowych. Dane osobowe i odpowiedzi na kilka dodatkowych pytań (według kwestionariusza) zostaną umieszczone w bazie danych programu (dostęp po zalogowaniu na www.programtab.pl )


Pomiar ultrasonograficzny

Wymiary aorty będą wykonywane w dwóch płaszczyznach przy użyciu głowicy ultrasonografu. Maksymalny wymiar przednio-tylny będzie wykonywany w płaszczyźnie podłużnej i poprzecznej. Wykonywanie tych dwóch pomiarów prowadzi do zminimalizowania wyników fałszywie negatywnych z powodu błędnego pomiaru światła skrzepliny zamiast ściany aorty. Aorta może być kręta co utrudnia prawidłowe zmierzenie średnicy. Powinno się ją mierzyć prostopadle do ściany aorty, a nie pod kątem, ponieważ może to zawyżyć wynik pomiaru.


Odstępy czasowe pomiędzy kolejnymi badaniami w okresie obserwacji będą związane z maksymalnym wymiarem aorty i będą wynosić:
- 3 – 4,4 cm: kontrolne badanie raz w roku;
- 4,5 – 5,4 cm: kontrolne badanie co 3 miesiące;
- ≥ 5,5 cm: skierowanie w trybie pilnym do specjalisty chirurgii naczyniowej i rozważenie operacji.

Decyzje co do rozpoznania tętniaka aorty brzusznej, oparte o powyższe przedziały wymiaru aorty, będą podejmowane przez osobę wykonującą badanie bezpośrednio po jego wykonaniu. Pacjent będzie dokładnie poinformowany o wyniku badania ultrasonograficznego, który otrzyma w formie pisemnej. Wynik badania wraz z kwestionariuszem (wypełnionym po zalogowaniu na stronie www.programtab.pl ) będzie także przesłany do bazy danych programu


Rycina. Proponowana strategia postępowania z tętniakiem aorty brzusznej (wymiar aorty brzusznej > 3cm).

Osoby które nie skorzystają z zaproszenia niewątpliwie przyczynią się do zmniejszenia korzyści wynikających ze skriningu dla całej populacji. Dla osiągnięcia oczekiwanych korzyści konieczny jest udział około 80% zaproszonych osób. Doświadczenia zagraniczne wyraźnie sugerują, że centra badań przesiewowych powinny znajdować się w niedużej odległości od populacji biorącej udział w skriningu, aby zmaksymalizować liczbę osób w nim uczestniczących. Idealną sytuacja byłoby zlokalizowanie tych centrów przy poradniach lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej czy tez lokalnych szpitalach. Pomieszczenie, w którym odbywa się badanie powinno umożliwiać przeprowadzenie wywiadu z pacjentem na temat jego stanu zdrowia, pomiaru ciśnienia tętniczego krwi, a także prawidłowego wykonania badania ultrasonograficznego (w tym odpowiednie przyciemnienie lokalu).