Program finansowany ze środków województwa kujawsko-pomorskiego

Tło problemu

Tętniakiem aorty brzusznej nazywamy poszerzenie aorty poniżej odejścia tętnic nerkowych o średnicy powyżej 3 cm (Rycina 1.).


Rycina 1. Tętniak aorty brzusznej.

Częstość występowania tętniaka aorty brzusznej szacuje się na 7,6% u mężczyzn w wieku 65 lat i więcej, w porównaniu z częstością występowania u kobiet w tej samej grupie wiekowej – 1,3%. Z każdą kolejną dekadą częstość występowania tętniaka u mężczyzn zwiększa się o około 6%. Chociaż tętniak aorty brzusznej może nie dawać objawów przez wiele lat, to ostatecznie 1 na 3 pęka, jeśli nie był wcześniej rozpoznany. Współczynnik umieralności ogólnej dla pacjentów z pękniętym tętniakiem aorty brzusznej wynosi 65%, a około połowa tych zgonów następuje zanim pacjent dotrze na sale operacyjną. Natomiast śmiertelność pooperacyjna (do 30 dni) dla operacji naprawczych tętniaka aorty w trybie planowym wśród pacjentów poddanych wcześniej badaniu przesiewowemu wynosi 3%, w porównaniu z 9% dla pacjentów którzy nie uczestniczyli w tych badaniach. Odpowiednia strategią dla zmniejszenia śmiertelności związanej z tętniakiem aorty brzusznej jest wczesna wykrywalność choroby w okresie bezobjawowym (Rycina 2.).


Rycina 2. Strategia postępowania w celu zmniejszenia śmiertelności związanej z tętniakiem aorty brzusznej.

Dla osiągnięcia tego celu szeroko akceptowaną metodą jest badanie ultrasonograficzne, którego czułość wynosi 95%, a specyficzność bliska jest 100%. Samo badanie jest nieinwazyjne, nie wiąże się z żadnymi somatycznymi powikłaniami dla zdrowia pacjenta, a lekki niepokój wywołany samym badaniem jest przemijający. Strategia taka prowadzi do zmniejszenia śmiertelności dla tętniaka aorty brzusznej wśród mężczyzn w wieku 65-74 lata o 42%. Liczne publikacje w czasopismach medycznych, opierające się o tzw. medycynę faktów (Evidence Based Medicine), doprowadziły do sformułowania zaleceń odnośnie badań przesiewowych w kierunku tętniaka aorty brzusznej. W oparciu o wielkie randomizowane, kontrolne badania przeprowadzone w Wielkiej Brytanii, Danii i Australii. W Wielkiej Brytanii National Screening Committee w 2005 roku zarekomendował rządowi brytyjskiemu badania przesiewowe w kierunku tętniaka aorty brzusznej dla mężczyzn, i opublikował szczegółowy program skriningowy. Od 1 lutego 2009 roku program ten jest realizowany w Wielkiej Brytanii. W Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej niezależny panel ekspertów United States Preventive Sevices Task Force opublikował w 2005 roku podobne zalecenia, które stanowiły podstawę dla wydanej w lutym 2006 roku ustawy Screening Abdominal Aortic Aneurysms Very Efficiently (SAAAVE) Act, stanowiące podstawy prawne dla rozpoczęcia badań przesiewowych w kierunku tętniaka aorty brzusznej.